ANKARA / TEKHA
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde yürütülen ve Türkiye’nin öncülüğünde küresel bir harekete dönüşen “Sıfır Atık” projesi, dünya genelinde yankı uyandırmaya devam ediyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından kabul edilen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün bu yılki ana teması “Gıda İsrafı” olarak ilan edildi.
Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ve Küresel Liderliği
Sıfır Atık Hareketi, 27 Eylül 2017’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde başladı. BM Genel Kurulu’nun 14 Aralık 2022’de Türkiye’nin sunuculuğunda aldığı kararla 30 Mart, Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak tescillendi. Bu yılki etkinliklerde Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ve ev sahipliği süreci en önemli başlıklar arasında yer aldı.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, New York’ta düzenlenen programlar kapsamında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştü. Bakan Kurum, Türkevi’nde düzenlenen toplantıda ABD’li iş dünyası ve sivil toplum temsilcilerine Türkiye’nin COP31 vizyonunu ve Sıfır Atık başarısını aktardı.
Ekonomiye 365 Milyar TL Değerinde Katkı
Türkiye, 2017’den bu yana Sıfır Atık Hareketi ile devasa bir ekonomik ve çevresel kazanç sağladı:
-
Geri Kazanım Oranı: 2017’de yüzde 13 olan oran, 2024’te yüzde 36,08’e ulaştı. Hedef 2035’te yüzde 60, 2053’te ise yüzde 70.
-
Ekonomik Katkı: Projenin başlangıcından 2025 sonuna kadar 90 milyon ton atık ekonomiye kazandırılarak 365 milyar TL katma değer oluşturuldu.
-
Doğa Koruma: 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi, 2 trilyon litre su tasarrufu sağlandı ve 180 milyon ton sera gazı salımı engellendi.
Sıfır Atık Mavi ve Denizlerin Korunması
Deniz kirliliğiyle mücadele kapsamında başlatılan Sıfır Atık Mavi hareketiyle 2026 yılı itibarıyla 325 bin tondan fazla deniz çöpü toplandı. Bu miktar, yaklaşık 23 bin kamyon dolusu atığa tekabül ediyor. Ayrıca, deniz çayırlarını korumak amacıyla başlatılan “Mapa-Şamandıra Projesi” pilot bölge olan Göcek-Dalaman koylarında hayata geçirildi. Tekne sahipleri için geliştirilen “DERİA” mobil uygulamasıyla rezervasyon ve bağlama noktası takibi dijitalleşiyor.
Depozito Yönetim Sistemi 53 İlde Yaygınlaştı
Ocak 2025’te Sakarya’da başlatılan Depozito Yönetim Sistemi, 13 Mart itibarıyla 53 ile yayıldı. 834 iade makinesi aracılığıyla 12,5 milyondan fazla ambalaj toplandı. Bu sistemden şimdiden 3 milyon TL hammadde geliri elde edilirken, sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla ekonomiye yıllık 5,8 milyar TL katkı sağlanması hedefleniyor.
Tek Kullanımlık Plastiklere Kısıtlama Geliyor
Bakanlık, plastik kirliliğini önlemek amacıyla yeni bir yönetmelik hazırlığında. Bu yıl yürürlüğe girmesi beklenen düzenleme ile plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve köpük gıda kaplarının piyasaya arzı kademeli olarak sonlandırılacak. Bu adımın, yıllık 1,5 milyar TL’lik atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlaması öngörülüyor.
Uluslararası Başarılar ve Eğitim Seferberliği
Emine Erdoğan başkanlığındaki BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu, küresel düzeyde çalışmalarını sürdürüyor. “Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı” ise 131 ülkeden 438 binin üzerinde imzaya ulaştı. Eğitim çalışmaları kapsamında Sıfır Atık Eğitim Portalı ile 1,1 milyondan fazla çocuğa ulaşıldırken; Milli Savunma, Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim Bakanlıkları koordinasyonunda toplumun tüm kesimlerine yönelik farkındalık eğitimleri verilmeye devam ediyor.
Sıfır Atık Projesi, 2018’den bu yana aralarında BM ve Dünya Bankası’nın da bulunduğu kuruluşlardan toplam 7 uluslararası ödül alarak başarısını tescilledi.
