Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gülsen Tezcan Kaya’nın yürütücülüğünde hazırlanan “Zamansız Desenler: Anadolu Selçuklu Düğüm Motiflerinin Matematiksel Analizi ve Üretken Çekişmeli Ağlar ile Yeniden Yorumlanarak Kültürel Mirasın Yaşatılması” başlıklı proje TÜBİTAK-3005 Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.
Araştırmanın temel amacı, Anadolu Selçuklu dönemine ait kültürel mirasımızın yaşatılabilmesi için Anadolu Selçuklu dönemine ait mimari motiflerin sanatsal ve matematiksel yapısını kavrayabilen "topoMotifGAN" adlı bir yapay zeka mimarisi geliştirmek. Bu yapay zeka mimarisi, motiflerin sadece görsel kopyalarını değil, aynı zamanda temelindeki geometrik ve topolojik kuralları da öğrenerek bu sanat mirasını dijital olarak koruyacak ve dönemin sanatsal akımını göz önünde bulunduran stilistik olarak tutarlı, özgün yeni motifler üretecek. Böylece, tarihi sanat formlarının korunması ve gelecek nesiller için yeni tasarımlara ilham vermesi sağlanacak.
Proje, sanat tarihi, matematik ve yapay zeka disiplinlerini bütünleştirerek disiplinler arası ve yenilikçi bir yaklaşım ortaya koyuyor. Bu yönüyle, On İkinci Kalkınma Planı’nda vurgulanan “dijital dönüşüm”, “yenilikçi teknolojilerin geliştirilmesi” ve “kültürel mirasın korunarak geleceğe aktarılması” hedefleriyle doğrudan örtüşüyor. Mevcut GAN tabanlı motif üretim sistemleri çoğunlukla yalnızca görüntü verisine dayalı çalışırken, topoMotifGAN modeli motif görsellerine ek olarak geometrik ve topolojik değişmezleri de analize dâhil ederek daha derinlikli ve bilimsel bir üretim süreci sunacak. Bu yaklaşım, yüksek katma değerli dijital içerik üretimini desteklerken, kültürel mirasın özgün yapısını koruyarak yeniden yorumlanmasına imkân tanıyacak. Böylece proje, bir yandan millî kültürel birikimin sürdürülebilirliğini sağlarken, diğer yandan ileri teknoloji temelli yaratıcı endüstrilerin gelişimine katkı sunarak çağdaş Türk mimarisi ve sanatında ortak estetik ve ruhun devamlılığını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Doç. Dr. Gülsen Tezcan Kaya’nın yürütücülüğündeki projenin ekibinde Sakarya Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik bölümünden Prof. Dr. Soley Ersoy, Prof. Dr. Mahpeyker Öztürk, Doç. Dr. Hidayet Hüda Kösal, Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığından Dr. Hatice Parlatıcı, Fatsa Fen Lisesinden matematik öğretmeni Dr. Kemal Eren araştırmacı olarak yer alıyor. Proje kapsamında ayrıca 3 bursiyer de veri toplanması, belgelenmesi ve analiz süreçlerine katkı sağlayacak.
