Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından hazırlanan Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği'nde, aile danışmanı olarak görev yapabilecek kişilerin eğitim niteliklerinin yeniden düzenlenmesi sosyoloji camiasında tartışmalara neden oldu. Yeni yönetmelikte aile danışmanı olabilmek için belirlenen bölümler arasında sosyolojinin yer almaması, meslek mensuplarının tepkisini çekti.
Sosyologlar, aile kurumunun yalnızca bireysel ilişkilerden ibaret olmadığını; aynı zamanda toplumsal yapı, kültürel değerler, kuşaklar arası etkileşim ve sosyal değişim süreçleriyle doğrudan ilişkili olduğunu savunuyor. Bu nedenle aileyi bilimsel açıdan inceleyen bir disiplin olan sosyolojinin, aile danışmanlığı alanında göz ardı edilmemesi gerektiği ifade ediliyor.
Tartışmanın merkezinde, yeni yönetmelikte aile danışmanı olarak görev yapabilecek alanlar arasında psikoloji, rehberlik ve psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet, tıp ve çocuk gelişimi bölümlerinin yer almasına karşın sosyoloji mezunlarının kapsam dışında bırakılması bulunuyor.
Meslek örgütleri, yıllardır aile danışmanlığı eğitimi almış ve bu alanda sertifika sahibi olmuş sosyologların kazanılmış haklarının korunmasını isterken, gerekli uzmanlık eğitimlerini tamamlayan sosyoloji mezunlarının da yeniden sisteme dahil edilmesini talep ediyor.
Sosyologlara göre aile danışmanlığı, tek bir meslek grubunun değil, farklı bilim dallarının katkısıyla yürütülen çok yönlü bir çalışma alanı. Bu nedenle yönetmeliğin, disiplinlerarası yaklaşım çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri ise aile yapısını sosyal boyutlarıyla ele alan sosyologların süreç dışına itilmesinin, hem mesleki haklar hem de danışmanlık hizmetlerinin niteliği açısından yeniden değerlendirilmesi gereken bir konu olduğunu dile getiriyor.
Yazarın Yorumu
Uğur Gencer
Bir aileyi anlamak için yalnızca bireyi değil, onu şekillendiren toplumsal yapıyı da anlamak gerekir. Ailenin kültürel, ekonomik ve sosyal boyutlarını bilimsel yöntemlerle inceleyen sosyoloji disiplinini aile danışmanlığı alanının dışında bırakmak, aileyi dar bir pencereden okumak anlamına gelir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın yaptığı düzenleme, sosyoloji çevrelerinde aile olgusuna yönelik sosyal bilim perspektifinin yeterince dikkate alınmadığı yönünde eleştirilere neden oluyor. Aile içi ilişkilerden kuşak çatışmalarına, göçün aile yapısına etkilerinden toplumsal değişimin sonuçlarına kadar birçok konuda uzmanlaşmış sosyologların katkısının kapsam dışında kalması; disiplinlerarası olması gereken bir alanın tek boyutlu değerlendirildiği yönündeki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Daha da önemlisi, yıllarca eğitim almış, sertifika sahibi olmuş ve bu alanda emek vermiş sosyologların mesleki geleceklerine ilişkin belirsizlik, birkaç satırlık yönetmelik değişikliğiyle görmezden gelinemez. Bu durum, hukuk devleti ilkesi ve kazanılmış haklar açısından da ciddi biçimde tartışılmayı hak etmektedir. İnsanların hayatları, kariyerleri ve emekleri mevzuat değişikliğinin dipnotu değildir.
Aileyi toplumsal yönleriyle inceleyen bir bilim dalını aile danışmanlığının dışında bırakmak, bugün eleştirilerin odağındaki en temel çelişki olarak öne çıkmaktadır.
